Langsung ke konten utama

LANGEN AMBIYA: NGURIPKE EMPRAK KAWIWITAN SLAWATAN JAWA


Karana kagerus dening budaya manca (modern), akeh budaya tradisi kang ilang tanpa lari. Ora mung kabudayan, kesenian tradisi uga mung kari jeneng lan dadi pangeling-elinge para sepuh. Sawetara, para putra kang lair ing jaman milenial akeh kang ora tepung marang seni tradisi warisan leluhure. Pantes menawa para putra ora bisa wangsulan menawa ditakoni perkara seni Srandhul, Dhadhungawuk, Wayang Thengul, Emprak, lan sapiturute.


Sayektine sekarate (menawa ora gelem disebut mati) seni tradisi gumantung marang para sepuh. Kejaba kurang wasis anggone nepungake kesenian tradisi marang para putra, uga puguh anggone jaga keasliane. Saengga seni tradisi kang ora ngrumbaka kanthi linandhesan nut jaman kelakone iku ora bisa narik kawigatene para putra. Cekake atur, para putra luwih kesengsem marang kesenian pop (modern) ketimbang seni tradisi kang kaanggep kuna.

Ngadhepi kasunyatan marang nasibe kesenian tradisi kang tansaya suwe tansaya musna ing bumine dhewe ora mung cukup ngelus dhadha, nanging kudu budidaya kepiye anggone nguripke lan ngrumbakake. Kanthi mengkono kagadhang supaya para putra gelem tepung, tresna, lan gelem ambyur ing jagate seni tradisi.

Kang Jalari Matine Emprak

Tan beda Srandhul, Dhadhungawuk, lan Wayang Tengul; Emprak uga sawijine seni (teater) tradisi kang nasibe ora mujur. Emprak bisa diarani “mati” sadurunge tumekane abad milenium. Matine Emprak karana ora ana tanggapan kanggo hajatan (mantu, kitanan, tetesen, kelairan bayi) utawa ngregengke dina pengetan. Saengga akeh paguyuban Emprak ing Daerah Istimewa Yogyakarta (mligine, Kabupaten Sleman) kang bubar tanpa kabubarake

Salah sijine paguyuban Emprak kang ora tau manggung kawit taun 1990 yaiku Langen Ambiya. Paguyuban Emprak lan Slawatan Jawa kang manggon ing dhusun Gejawan Kulon, Balecatur, Gamping, Sleman, Yogyakarta. Paguyuban kang duksemana dipangarsani Amat Dinama (almarhum) kasebut tau moncer natkala taun 1960-1990, karana asring manggung ing tlatah Sleman lan Bantul.

Seni tradisi Emprak kang mbabar crita roman yaiku patemon lan dhaupe Abu Sopyan kulawan Retna Indasah sartane Raden Abdullah kulawan Siti Aminah kasebut kapethik saka Serat Ambiya. Kejaba crita roman, wewarah Islam kang sinirat sajrone lakon iku nimbulke rasa sengseme para pamirsa.

Karana ngugemi pakem, banjur tuwuh unen-unen: “Emprak ora ilok menawa kagarap dadi seni gagrak anyar.” Mula, masarakat kang ora dhemen nonton seni kang mung ngugemi pakem wiwit ninggalake Emprak. Satemah seni tradisi kasebut mati, amarga dijarke wektu sekarat dening para sutresnane 

Nguripke Emprak Kawiwitan Saka Slawatan

Senajan Emprak sinebut wis mati, nanging Paguyuban Langen Ambiya isih duweni napas. Wiwit paro taun 2020, Langen Ambiya kang duwe krentek anggone bakal nguripake Emprak ngumpulke anggotane kang isih sugeng. Rembug anggota mutuske menawa Emprak bakal diuripke meneh kanthi kawiwitan gladhen Slawatan Jawa kang lelagon lan cakepane kapethik wutuh saka Serat Ambiya.

Menawa gladhen Slawatan Jawa kang diadani saben malem Minggu Legi iku ngasilke karya-karya kang sampurna, mula gladhen Emprak bisa kawiwitan. Karana Slawatan Jawa, miturut Sarwoto (pimpinan Slawatan-Emprak Langen Ambiya), dadi iringan lan rohe pemanggungan Emprak.

Apa kang ditindake dening Paguyuban Langen Ambiya kanggo nguripake kesenian tradisi, mligine Emprak, pantes tinuladhan dening paguyuban-paguyuban liyane. Kejaba kuwi, kupiya kasebut pantes sinengkuyung dening Dinas Kebudayaan Sleman lan Dinas Kebudayaan Daerah Istimewa Yogyakarta. Amarga panyengkuyung kang kagadhang bisa nguripake Emprak saka kuburane iku bisa dadi sarana murih para putra tepung lan tresna marang warisan leluhure. (Agus Suprihono, penulis sastra Jawa)

Komentar

Postingan populer dari blog ini

MENGENAL BERBAGAI GENRE SENI SHOLAWATAN

DITINJAU dari bahasanya, Sholawatan (Slawatan) yang merupakan salah satu genre seni tradisi tersebut terbagi ke dalam Sholawatan Arab, Sholawatan Jawa-Arab, dan Sholawatan Jawa. Disebut Sholawatan Arab, karena lirik lagunya menggunakan bahasa Arab. Sholawatan Jawa-Arab, karena lirik lagunya menggunakan bahasa paduan Jawa-Arab. Sementara, Sholwatan Jawa menggunakan bahasa Jawa dalam lirik lagunya. Berdasarkan napas religinya, Sholawatan dibagi menjadi dua yakni Sholawatan Islam dan Sholawatan Katolik yang sering disebut Slaka. Sholawatan Islam sendiri terbagi ke dalam lima jenis, yakni: Sholawatan Pitutur, Sholawatan Srokal (Asroqol), Sholawatan Maulud, dan Sholawatan Emprak. Sholawatan Pitutur Sholawatan Pitutur yang diiringi slenthem, gender, gong, kendang batangan (gamelan) dan kempul, ketuk, kenting (terbang) berlirik Jawa dan Arab. Para penyolawat bukan hanya laki-laki, namun pula perempuan. Sholawatan Pitutur ini hampir mirip dengan Santi Suara. Selaras namanya, Sholawatan...

GENERASI MILENIAL, PENENTU HIDUP- MATINYA SLAWATAN JAWA

Banyak seni tradisi yang sekarat di negerinya sendiri. Sejatinya, sekaratnya seni tradisi bukan karena pengaruh seni modern. Akan tetapi, para pewarisnya yang tidak merasa handarbeni . Hingga mereka tidak mau melestarikan, mengembangkan, dan memosisikan seni tradisi sebagai tuntunan dan tontonan yang sarat tatanan . Lebih tragis, para pewaris cenderung menempatkan seni tradisi lebih rendah dari seni modern. Tidak heran mereka malu untuk mengakui seni tradisi sebagai miliknya. Mengakui saja, mereka tidak mau. Bagaimana mungkin, mereka menjadi pelaku seni (seniman) tradisi? Mengingat tidak mendapat sentuhan pelestarian dari para pewarisnya, banyak seni tradisi yang mati. Akibatnya, generasi milenial tidak mengenal seni tradisi, seperti: Dhadhung Awuk, Srandhul, Rodat, Emprak, Kethoprak Lesung, Wayang Beber, Tayub, Wayang Thengul, Wayang Klithik, Wayang Wong, Langendriyan, dsb. Memang terdapat beberapa genre seni tradisi yang masih mendapat perhatian publik, semisal: Wayang Purwa,...

GLADHEN PERSIAPAN SHOLAWATAN PERINGATAN MAULUD NABI DAN PITULASAN

Dengan dihadiri sejumlah anggotanya, Paguyuban Sholawat Langen Ambiya dari kampung Gejawan Kulon, Balecatur, Gamping, Sleman, Yogyakarta mengadakan latihan di Joglo Jagabayan (15/7). Latihan yang dimulai sejak pukul 20.30 hingga 00.15 WiB tersebut ditujukan sebagai persiapan Gelar Sholawat Jawa dalam rangka Peringatan Maulud Nabi Muhammad SAW pada tanggal 28 Septermber 2023. Latihan Sholaewatan Jawa semalam ditujukan sebagai persiapan pentas dalam acara syukuran Bapak Parimin (Selasa, 25 Juli 2023). Menurut Bapak Sarwoto, selaku pimpinan Paguyuban Sholawat Jawa Langen Ambiya, latihan semalam juga ditujukan sebagai persiapan pentas dalam rangka Peringatan HUT Kemerdekaan RI ke-78 di Joglo Jagabayan pada Sabtu 19 Agustus 2023. Melalui gelar sholwat diharapkan Indonesia akan senantiasa damai dan sejahtera. (SWA)